(Alshahid)- Guddomiye kuxigeenka 1aad ee baarlamaanka KMG Prof. Maxamed Cumar Dhalxa ayaa sheegay in dowladda KMG ay qaadatay go’aano sharci daro ah oo ay kamid yihiin qaraaro muhiim ah oo ay dowladdu qaadatay iyadoonan la tashan baarlamaanka.
Prof. Dhalxa ayaa dhinaca kala xaqiijiyay in uu kalfadhiga baarlamaanka furmi doono todobaadka soo socda gudihiisa isagoo ka furmaya Guriga Ummada kaasi oo uu gaba gabo yahay dayac tir lagu samaynayo.

Prof. Dhalxa oo khadka telefonka ugu waramay shabakada Alshahid ayaa sheegay inuu taageersan yahay soo jeedinta odoyaasha beelaha ee gobolada Jubooyinka iyo Gedo kuwaasi oo rabo in ciidamada Kenya lagu tababaray la geeyo goboladaasi. Dhalxa ayaa sidoo kale taageeray heshiiskii dhax maray dowladda KMG iyo ururka Alhu Sunna Waljamaaca.

Hadaba waakan qayb kamid ah waraysiga Prof. Dhalxa oo Af-carabi laga turjimay:

Alshahid: Waxaa inta badan ay dowladda KMG gaartaa go’aano ay qaarkood muhiim yihiin iyadoona la tashan baarlamaanka, taasi oo ay dadka siyaasada ka faalooda ay u arkaan in baarlamaanka la yaraysanayo, maxaad ka leedihiin arintaasi?

Dhalxa: Ugu horayn waxaan idiinka mahad celinayaa xiriirka aad nala soo samayseen, sidoo kale waxaan u mahad celinayaa shabakada Alshahid,wariyayaasheeda, qoraayaasheeda anigoo uga mahad celinaya sida ay muhiimada u siiyaan qadiyadaha umadda Soomaaliya. Inta aanan su’aashaada ka jawaabin waxaan jeclahay inaan ka maqnaa dalka bilooyin arimo muhiin ah awgood. Markii aan soo laabtay waxaan argay xadgudubyo dastuurka ah oo aan la iska indha tiri karin oo ay dowladdu ka kacday, sababtoo ah dowladdu waxa go’aano ay qaarkood muhiin yihiin iyadoonan la tashan golaha baarlamaanka taasina waa mid dastoorka dhid ku ah. Waqtigan hada lajoogo waxaan u ogaysinaynaa uguna bishaaraynaynaa dadk Soomaaliyeed in uu baarlamaanka bilaabi doono fadhiyadiisii todobaadyada soo socda gudohooda, kuwaasi oo ka dhici doona guriga ummada oo hada dacyac tir kusocda laguna howl gali doono dhawaan.

Alshahid:Maxay tahay arimaha ugu waaweeyn ee la doonayo inuu ka dooodo baarlamaanka fadhiyadiisa ugu horeeya?

Dhalxa: Waxaa baarlamaanka horyaala arimo badan oo ay kamid yihiin: xiriirka siyaasadeed ee dowladda ay la samaysay dibadaha, arimo wadanka gudihiisa ahiyo ku amaanka ahba balse waxaan ku bilaabaynaa la xisaabtanka khaladaadka ay dowladda gashay, mana doonayo inaan kusiiyo faahfaahin intaasi kabadan.

Alshahid: Qaar kamid ah xubnaha baarlamaanka Soomaaliya waxa ay dhibaatooyin kala kulmeen dowladdaha dariska ah sida Kenya iyo Ethiopia kuwaasi oo xitaa xirxiray qaar kamid ah mudanayaasha baarlamaanka, dowladda Soomaaliyana waxba kama aysan oran arintaasi, maxay kula tahay sababta?

Dhalxa: Waa dhab in xubno katirsan baarlamaanka ay la kulmeen handadaado iyo falal waxshinomo ah oo ay u gaysteen dowladdaha Kenya iyo Ethiopia. Inagu dhinacanaga waan cambaareyneynaa falalka ay labadaasi dal gaysteen waxaana u aragnaa kuwo daandaansi yihiin isla markaana caksi ku ah mawqifka dhabta ah ee ay dowladdahaasi ka qaateen dowladda KMG. Hogaanka sare ee baarlamaanka waxa uu dhisay gudi loo xilsaaray diyaarinta talaabada saxda ah ee lagu wajihi lahaa xadgudyadaasi lana hor keeni doono baarlamaanka.Kadib markaasi waxaan go’aankeen u gudbin doonaa hay’ada xuquuqda aadamaha ee fadhigeedu yahay Geneva si sharciga loo horkeeno kuwa ku xadgudbay Mudanayaasha baarlamaanka iyo waliba suxufiyiin iyo dad kale oo Soomaali ah. Mana ahaanayno kuwo arintaasi gacmaha ka laabta waadna maqli doontaan jawaabta ficilkaasi.

Alshahid: Waxaan inta badan ka maqlaa madaxda baarlamaanka hanjabaadyo ku aadan xubnaha aanan kasoo qayb galin kulamada baarlamaanka, balse lama arko talaabo aad ka qaadaan xubnahaasi, miyaanan la oran karin in ay hadaladiina ay u baahanyihiin in ficil la raaciyo?

Dhalxa: Todobaadyada soo socdo way cadaan doontaa wixii aan ku hanjabaynay xubin waliba oo ka maqnaa shaqadiisa cudur daar la’aan waa uu waayayaa kursigiisa baarlamaanka ah waxaana u qabanaynaa mudo cayiman xildhibaankii mudadaasi gudeheeda ku imaani waayo waxaa loo gudinayaa golaha qaanuunka waxaana laga qaadi talaabada ku aadan.

Alshahid:Marka aan fiirino xaalada amaan ee Muqdisho iyo sida ay waaxaha amaanka ee dowladda aysan u hanan karin amaanka, maxaad mudanayaasha uga dalbanaysaan in ay soo xaadiraan?

Dhalxa: Maya, taasi waa cudur daar aanan la aqbali karin, inaguba waxa aan ku shaqaynaynaa xaaladaas xanuunka badan waxaana diyaar u nahay inaan u adeegno dalka iyo diinta. Marka waxaa wanaagsan inaan is waydiino: Miyaanan u dhaaran inaan ummada u shaqayno? Maxay tahay munaafaqnimadaan? Hidii aadan u shaqaynin dadkiina yaa weeyo Mahdiga la sugayo inuu dalka ka saaro dhibaatada daba dheeraatay? Waxaan halkaan Alshahid ka sheegayaa mar kale in walaalahayga xubnaha baarlamaanka ah ay shaqadooda qabsadaan soona xaadiraan fadhiyada baarlamaanka waqtiga ugu horeeya.

Alshahid: Maxaad ka leedahay mushaaharaadka mudanayaasha?

Dhalxa: Waxaa horaan u jiray cilad ka timid dhinaca hay’adaha fangareeyo dowladda balse socdaalkayga ugu dambeeyay ee aan Nairobi ku tagay waxaan la kulmay hay’ado badan oo QM midobay katirsan oo ay qaarkood u qaabilsan yihiin arimaha Soomaliya. Arimo badan ayaan isla meel dhignay waxaana kuu xaqiijinayaa in ay mudanayaasha mushaarkooda ay mar dhow heli doonaan ayna dhamaatay daahintii hore.

Alshahid: Warbaahinta ayaa baryahan hadal haysay khilaaf ka dhax taagan Muqdisho iyo Nairobi oo ku aadan ciidamo ay Kenya u tababartay dowladda KMG, Ma u argataa in ay munaasab tahay in ay ciidamadaasi sii joogaan xadka u dhexeeya Kenya iyo Soomaaliya misa waxa ay kula tahay in ay hoostagaan wazaarada difaaca ee Soomaaliya?

Dhalxa:Marnaba, Anigu waan ku khilaafsanahay arintaasi Madaxweyne Sharif, adiguna waad ogtahay Soomaaliduna way ogyihiin, in Muqdisho aysan u wanaagsanayn in lageeyo ciidomo dheeraad ah, waxaana u diidanahay in ciidamada Kenya lagu soo tababaray Muqdisho lakeeno sababahan owgood:
1. Waxaan u baahanay inaan xorayno gobolada iyo degmooyinka istaraatijiga ah sida Kismayo iyo gobolada xuduuda ah kuwaasi oo aan si buuxdo uga qabsano mucaaradka.
2. Waxaa muhiim ah in ay dowladda KMG garato heshiiskii Kenya iyo Soomaaliya u dhexeeyay oo ahaa in marka ay ciidamadan tababarka u dhamaadaan la geeyo magaalooyinka xuduuda la ah Kenya.
3. Talaabada ciidamada lagu geynayo Muqdisho waxa ay ka hor imaanaysaa istaraatijiyada ciidanka dowladda oo ah in furino dagaal oo badan lagu furo mucaaradka.
Sidaas darteen kuma raacayno Madaxweyne Sharif qorshihiisa waxaana ilaalinaynaa waajibka naga saaran shacabka.

Alshahid: Dowladda KMG waxa ay heshiis awood qaybsi ah la gashay ururka Ahlu Sunna Waljamaaca, maxay tahay danta dadka ka dambeya heshiiskaasi?

Dhalxa: Marka hore waxaan ugu hambalyeynayaa Madaxweyne Sharif iyo Raysal Wazaare Cumar Cabdirashid heshiiskii ay la saxiixdeen Ahlu Sunna Waljamaaca taasi oo ku tusaysa dadaalkooda dheeriga ah ee ay ugu jiraan nabada Soomaaliya. Anigu ra’yi ahaan waxaan qabaa in ujeedooyinka heshiiska ay cadahay waana in deegaanada iyo ciidamada hubaysan ee ay Ahlu Sunna leedahay la hooskeeno dowladda KMG laga bilaabo maalinta heshiiska la saxiixay. Taasina waxa ay dan u tahay dowladda oo helayso vawood ay kaga hortagto xoogaga nabad diidka ah. Haa waanu soo dhawaynaynaa heshiiska waxaana ugu baaqaynaa kuwa kale in ay nabada soo raacaan waayo dowladdu waa mid nabadeed ma ah mid dagaal.